Co oznaczają f/2 i f/11? Wyjaśniamy wpływ przysłony na światło, tło oraz ostrość i proponujemy proste ćwiczenie z aparatem.
Co robi przysłona?
Przysłona to otwór w obiektywie, którego wielkość reguluje ilość światła docierającego do matrycy w danym czasie. Oznaczenie f/2 opisuje większy otwór niż f/11. To częsta pułapka na początku nauki: mniejsza liczba przysłony oznacza większy otwór, a większa liczba — mniejszy.
Pobierz ściągę o przysłonie (ZIP z oryginałem PNG)
Przysłona w ekspozycji
Jasność zdjęcia zależy od współpracy przysłony, czasu naświetlania i ISO. Gdy czas oraz ISO pozostają takie same, otwarcie przysłony rozjaśnia obraz, a jej przymknięcie go przyciemnia. Pełne stopnie przysłony tworzą ciąg: f/2 → f/2,8 → f/4 → f/5,6 → f/8 → f/11 → f/16. Przejście o jeden pełny stopień w prawo zmniejsza ilość światła mniej więcej o połowę.
Przykład: f/4, 1/250 s i ISO 100 daje zbliżoną ekspozycję jak f/5,6, 1/125 s i ISO 100. Mniejszy otwór kompensujemy dwukrotnie dłuższym czasem. Jasność może być podobna, lecz zmieni się głębia ostrości oraz sposób pokazania ruchu.
Dlaczego tło bywa miękkie?
Przysłona wpływa także na głębię ostrości, czyli zakres odległości, który odbieramy na zdjęciu jako dostatecznie ostry. Przy tej samej ogniskowej, odległości ostrzenia i sposobie oglądania większy otwór, np. f/2, daje mniejszą głębię ostrości niż f/11. Dlatego otwarta przysłona często pomaga oddzielić twarz od tła.
Samo f/2 nie gwarantuje rozmytego tła. Znaczenie mają także ogniskowa, odległość aparatu od fotografowanej osoby i odległość tła za nią. Do eksperymentu ustaw osobę dalej od ściany lub drzew, podejdź bliżej i porównaj efekty.
Jaką wartość wybrać na początek?
- Portret jednej osoby: wypróbuj f/2,8 i sprawdź ostrość oczu.
- Para lub grupa: zacznij np. od f/4–f/8, zależnie od ustawienia osób i odległości.
- Krajobraz: f/8 bywa dobrym punktem wyjścia; dobierz również właściwą odległość ostrzenia.
To propozycje do prób, a nie ustawienia obowiązujące w każdej sytuacji. Bardzo mały otwór, np. f/22, nie zawsze poprawia szczegółowość: dyfrakcja może osłabić ostrość obrazu.
Proste ćwiczenie: jeden kadr, trzy przysłony
Ustaw aparat stabilnie, wybierz nieruchomy przedmiot z odległym tłem i wykonaj zdjęcia przy f/2,8, f/5,6 oraz f/11, jeśli obiektyw pozwala. Nie zmieniaj miejsca aparatu ani punktu ostrości. W trybie A/Av aparat może dobrać czas, aby jasność pozostała podobna — wtedy łatwiej porównasz głębię ostrości. Aby zobaczyć sam wpływ przysłony na jasność, użyj trybu M, stałego czasu i stałego ISO, wyłączając Auto ISO.
Otwórz pełną ściągę o przysłonie w PNG
Dodatkowa lektura
Nikon: przysłona i głębia ostrości.
← Wszystkie wpisy