Przejdź do treści
WIFOT - fotograf LęborkFotoproduktyFotografia i usługiHistoria tradycjiPoradniki, Inspiracje, HistorieCennik
Zadzwoń: 59 862 26 93Orzeszkowej 2, LęborkPon.–pt. 9:00–18:00 · sob. 9:00–15:00Wyznacz trasę ↗pomoc@wifot.pl

WIFOT · GAZETA INTERNETOWA

Negatywy szklane. Jak dawniej robiono zdjęcia na szkle?

Technologia · 22.11.2026 · Redakcja WIFOT

Dłoń w białej rękawiczce trzyma szklaną płytę z widokiem dawnego Lęborka na tle pracowni WIFOT.

Od mokrej płyty kolodionowej do suchej emulsji żelatynowej. Jak fotograf przygotowywał szklany negatyw, wywoływał go w ciemni i robił z niego papierową odbitkę?

Na podświetlonym szklanym negatywie dawnego Lęborka niebo jest ciemne, a cienie na ulicy wydają się jasne. Tak wygląda obraz zapisany w cienkiej warstwie na powierzchni szkła. Jak fotograf przygotowywał tę płytę, co działo się z nią w ciemni i jak powstawała z niej papierowa odbitka?

Ilustracja przedstawia cyfrową rekonstrukcję szklanej płyty z widokiem dawnego Lęborka na tle pracowni WIFOT.

Czym jest szklany negatyw?

To płaska tafla szkła pokryta z jednej strony warstwą światłoczułą. Szkło było podłożem, a obraz powstawał w warstwie zawierającej związki srebra. Po wywołaniu najjaśniejsze miejsca fotografowanej sceny stawały się zwykle najciemniejszymi partiami negatywu. W tych miejscach powstawało więcej metalicznego srebra, więc przepuszczały mniej światła. Kanadyjski Instytut Konserwacji

Mokra płyta kolodionowa. Praca przed wyschnięciem

Technikę mokrego kolodionu opisał w 1851 roku Frederick Scott Archer. Fotograf czyścił szybkę i polewał ją kolodionem, czyli roztworem nitrocelulozy w alkoholu i eterze, zawierającym rozpuszczalny jodek. Po zanurzeniu szybki w roztworze azotanu srebra w powłoce tworzył się światłoczuły jodek srebra. Uczuloną płytę fotograf wkładał do światłoszczelnej kasety i umieszczał w aparacie. George Eastman Museum

Po naświetleniu płyta wracała do ciemni. Fotograf polewał ją wywoływaczem, często na bazie siarczanu żelaza(II), a następnie płukał, utrwalał i ponownie płukał. Utrwalacz usuwał pozostałe światłoczułe związki srebra. Po wysuszeniu obraz zwykle zabezpieczano lakierem. Płytę trzeba było naświetlić i wywołać, zanim kolodion wysechł. Przy fotografowaniu miasta oznaczało to zabranie przenośnej ciemni w pobliże aparatu. Archiwum Narodowe USA · Kanadyjski Instytut Konserwacji

Sucha płyta żelatynowa. Wywołanie po powrocie do pracowni

W latach 70. XIX wieku rozwinięto technikę, w której drobne kryształy bromku srebra były zawieszone w żelatynie. Płynną emulsję rozprowadzano na szkle i suszono. Takie płyty można było produkować fabrycznie i sprzedawać w światłoszczelnych opakowaniach. Fotograf ładował gotową płytę do kasety przed wyjściem, a po naświetleniu mógł przechować ją do późniejszego wywołania. Archiwum Narodowe USA

Światło padające na emulsję tworzyło obraz utajony, jeszcze niewidoczny gołym okiem. W ciemni fotograf umieszczał płytę w kuwecie z wywoływaczem. Wywoływacz redukował naświetlone kryształy do metalicznego srebra, dzięki czemu obraz stawał się widoczny. Potem płytę utrwalano, płukano i suszono. Rodzaj wywoływacza i czas obróbki wpływały na kontrast. Jednym z dawnych wywoływaczy był pirogalol. George Eastman Museum

Jak ze szkła powstawała papierowa odbitka?

W kopiowaniu stykowym papier światłoczuły przykładano bezpośrednio do negatywu w ramce kopiowej i naświetlano przez płytę. Ciemne partie negatywu przepuszczały mniej światła, więc na papierze pozostawały jaśniejsze. Partie bardziej przezroczyste przepuszczały go więcej i na odbitce ciemniały. Powstawał pozytyw tej samej wielkości co obraz na szkle. Z jednego negatywu można było zrobić wiele odbitek. Kanadyjski Instytut Konserwacji

Dziś płytę można sfotografować lub zeskanować w świetle przechodzącym i odwrócić tony w cyfrowej kopii. Wtedy łatwiej odczytać szyld sklepu, przyjrzeć się strojom przechodniów czy wypatrzyć detal na fasadzie. Właśnie takich śladów szukamy w dawnych widokach miasta w cyklu „Lębork w kadrze”.

← Wszystkie wpisy
Wszystkie tematy (29) →

Informacja o korzystaniu z plików Cookies.

W celu realizacji usług ta strona zapisuje w urządzeniu użytkownika niewielkie informacje w postaci plików Cookies.

Dowiedz się więcej o plikach cookies.

Skrócony Cennik
FormatCena już od ...
odbitka 18x24 (MAT)9,46 PLN
odbitka 18x24 (BŁYSK)9,46 PLN
odbitki 9x13 (MAT)0,50 PLN
odbitki 9x13 (BŁYSK)0,50 PLN
odbitki 10x15 (BŁYSK)0,59 PLN
odbitki 10x15 (MAT)0,59 PLN
odbitki 13x18 (BŁYSK)4,29 PLN
odbitki 13x18 (MAT)3,90 PLN
odbitki 15x21 (BŁYSK)4,50 PLN
odbitki 15x21 (MAT)4,50 PLN

Zobacz pełny cennik.

Zamów odbitki ↗
 
Itero
Itero
Itero
Itero
Itero